Annonse
22:29 - 17. november 2011

Bispelokket 1967–2011

I ein mannsalder har me køyrt i ring oppe i lufta. Kva var tanken bak det?

Nytt køyremønster: Trafikkmaskinen sett frå Operaen 18. oktober 2011. Barcode-rekkja husar landets revisorar, på baksida er det kome ei ny bru, men dei lokale lurar på korleis denne smale brua kan gjere same jobb som trafikkmaskinen. Det nye køyremønsteret er elles inspirert av labyrinten på Kreta og tunellane er det få som finn vegen ned i.
Annonse

Etter lengre tids planlegging har omsider rivinga av Bispelokket starta. Fredag 4. november rykte anleggsmaskinane inn for å ta fatt på dei første bitane av det som vert ei gradvis fjerning fram mot våren 2012. For mange er dette eit signal om at gamle feil endeleg kan rettast. Bispelokket har nemleg vore ei ynda skyteskive for kritiske ytringar om Oslo dei seinare åra. I boka Osloprosessen frå 2000 tyr Kjartan Fløgstad til omgrepet bihilisme i ei skildring som set likheitsteikn mellom bilbasert byutvikling og totalitære politiske system. Som det sentrale ankepunktet i denne kritikken kjem Bispelokket heller dårleg ut. Soga er likevel langt meir samansett enn det dei kritiske røystene har spegla. No som den gamle trafikkmaskinen takkar av er det på sin plass å minna om det registeret av kulturelle, funksjonelle og estetiske idear som Bispelokket har forvalta sidan den offisielle opninga i desember 1967.

Velkommen til maskinen. Bygginga av Bispelokket heng saman med dei store planane som vart laga av Oslo byplankontor i etterkrigstida. Desse var prega av ein eksplosiv vekst i biltrafikken. Frå 1950 til 1959 dobla talet på bilar seg, og då styresmaktene i oktober 1960 oppheva restriksjonane på kjøp av privatbilar vart slusene verkeleg opna for ein ekspansiv bilkultur. Dette hende på same tid som byen vaks utover, særleg mot aust, der drabantbyane erstatta kummerlege forhold i sentrum. Gode nettverk skulle gjere det mogleg for folk å bu utanfor det sentrale Oslo, og samstundes ha tilgang til eit rehabilitert sentrum, med handels- og rekreasjonstilbod.

I Generalplanen av 1960, den første heilskaplege byplanen som vart godkjend av bystyret etter krigen, er det teikna inn i eit ambisiøst vegnett: grunnlaget for det tredelte ringvegsystemet Oslo har i dag. Denne planen introduserte Grunnlinja – i dag kjend som E18 gjennom Bjørvika – som den strategiske åra i byen. Her skulle biltrafikken gli inn frå ulike retningar og fordelast vidare ved hjelp av store kryss, og av dei var Bispelokket det mest sentrale. I planen er det teikna inn som hovudledd mellom Grunnlinja og Sentrumsringen, det som seinare vart Ring 1.

ALLEREDE ABONNENT?
Inntil 40 % rabatt
Hold deg oppdatert på politikk, kultur og forskning. Du får alt stoffet som er i papiravisen, egne saker kun på nett, eAvis og hele arkivet med over 50 000 artikler.
Annonse