00:00 - 11. desember 2015

Eit smotthol i eigedomsmarknaden

Tunet på bruket blei i annonsen skildra som «harmonisk». Prospektfotografia av bygningane, derimot, såg ut som starten på ein billig skrekkfilm, skriv Kjersti Rorgemoen.

Det fyrste året i skogen: Kjersti Rorgemoen og sambuaren kjøpte småbruket Tvigyva i Tokke i desember 2014. Overgangen frå by til bygd har ført med seg nye og meir konkrete former for bekymringar. Foto: Christian Belgaux

Den fyrste kapittelet av klassikaren Walden. Livet i skogene har tittelen «Økonomi». Filosofen og makteksempelet Henry D. Thoreau viser der fram eit ukomplisert og nøyaktig rekneskap for sine knappe investeringar og nøysame forbruk dei to åra han budde i den sjølvbygde koia si ved Walden Pond. Det vesle rekneskapet for bygging, dyrking, mat, husgeråd og klede blir lagt for dagen utan blygsel (bortsett frå omfanget av utgiftene til mat, som får spartanen til å raudne). Kostnadane blir dekt av inntekter frå småjobbar, sal av landbruksprodukt, i tillegg til startkapitalen han hadde. Rekneskapet blir eit ugjendriveleg prov på at eksperimentet hans let seg gjennomføre. Han levde i skogane, fri frå alle spekulerande mellomledd, ubunden av gjeld, bufe, driftsbygg og åket etter å utvide. Med si innsikt i ein stadig meir pengedriven og standardiserande samfunnsorden, er det i innskrenkinga, ikkje i ekspansjonen, han ser sine moglegheiter. Som når han som plaga ung mann finn ein frigjerande tanke i å kjøpe seg ei verktøykasse frå jarnbanearbeidarane, ei kiste på 180 x 90 cm, bore nokre luftehol, sove i den og gå ubekymra derifrå om morgonen. «Mangt et menneske som strever livet av seg for å betale husleien for en større og flottere kasse, ville ikke ha frosset i hjel i en kasse som denne.»

Rekneskapen hans viser at huset han byggjer seg, er mindre kostbart enn eitt års husleige for ein student på Cambridge College. Men Thoreau oppskattar ikkje det å eige (i alle fall ikkje etter samtidas standard) framfor det å leige noko. Dei fleste av gardane i området rundt er sett i pant, og bøndene er gjeldsslavar livet igjennom. Dersom ein gardeigar har klart å betale ned og i staden kome seg i pluss, er overskotet ifølgje Thoreau ikkje snakk om meir enn ein garantisum til dekning av den utslitne einskildes eigne gravferdsutgifter.

 

Annonse

«Vi trenger en statusheving av forfatterrollen i norsk akademia.»