00:10 - 22. mai 2020

Eit absolutt helvete

I Sara Omars historie om undertrykking i religionens namn er vondskapen utan grenser.

Kvinneliv: Brutale skriftemål om undertrykking, både kvinneliv og manneliv har vore avgjerande for Sara Omar. Foto: Michael Drost-hansen / Ritzau Scanpix / NTB scanpix

Regulering og kontroll av kvinneliv i ulike religionars namn finst det lange tradisjonar for. Dansk-kurdiske Sara Omars debutroman Dødevaskeren som kom på norsk i 2019, kan lesast som eit skriftemål i romanens form frå eit liv med religiøst betinga seksuell undertrykking. I den no aktuelle Skyggedansen følgjer Omar opp historia om ungjenta Frmesks kamp for å sleppe fri frå barndommens religiøse inferno og viser korleis ekstremistiske religiøse krefter kan bidrar til å avgrense og øydelegge einskildsmenneskets liv. I skildringane av lagnaden til Frmesk finst det ingen tvil om at religion er kvinnas – og heilt grunnleggande menneskerettars – verste fiende.

Systematisk vondskap. Romanen vekslar mellom å skildre livet til Frmesk i Danmark og Tyskland som vaksen kvinne på midten av 00-talet og oppveksten i Kurdistan på 1990-talet. Ho veks opp i landsbyen Zamwa i den kurdiske regionen i Nord-Irak hos ein bestefar med eit tydeleg humanistisk livssyn og ei bestemor som vaskar døde kroppar før dei skal gravleggast, og som dermed har sett meir enn nok av kvinneskjending til at den muslimske trua hennar er fundamentalistisk. I landflyktigheit i Danmark er Frmesk som ei mor for småsøskena sine, mens mora sjølv og faren på ulike måtar trakasserer og held henne nede med muslimske lovar og tradisjonar. Da ho giftar seg med ein muslimsk mann busett i Tyskland, blir det religiøse helvetet tatt eitt steg vidare ned i mørkret.

Opninga av romanen er ei hinsides grotesk skildring av ei kvinne som blir lemlesta til døde fordi ho er mistenkt for seksuelt samvær med ei anna kvinne. I romanen blir kvinner kvesta, små jenter misbrukt i skjul av koranundervisinga i den lokale Moskéen, og historia om Frmesk framstår i sin heilskap som vondskapen sett i system. Debutboka fekk stor merksemd da den kom ut og forfattaren har i ulike intervju gitt tydleg uttrykk for at førelegget i romanen er hennar eige liv. Den openberre kritikken av kvinneundertrykking og seksuelt misbruk i Allahs namn har ført til at Omar har levd med politibeskyttelse.

Annonse