Tomt. Det var ingenting der. Etter Sæter var det ei glipe i hylla, så byrja T-ane. Telefonen tidlegare på dagen hadde vore så uverkeleg, så rettlina og så informativ. Så endeleg. Resten av dagen gjore eg det som gjerast skulle. Men så, da eg stod der i bokhandelen om ettermiddagen, gjekk det opp for meg. Glipa i hylla. Sæterbakken var borte.
Dei siste månadene har vorte borte i kaos og kartongar, og eg ville ha eit nytt eksemplar av Gjennom natten. «Vi har rydda vekk 2011-bøkene i dag. Dei skal returnerast», sa den tilsette da eg fekk samla meg såpass at eg fekk spurt etter boka. Sjølv om det altså berre er nokre månader sidan romanen kom, var han ikkje aktuell lenger. «Det kan du ikkje meine – ikkje i dag – han er død», sa eg, fekk henne til å hente fram att romanen, betalte og kom meg ut.
I fleire år levde eg tett med Edwin Mortens. Den gretne, illeluktande, blinde og bitre oldingen i Siamesisk fylte skallen min dag og natt. Han har vore med meg til USA, og til all verdens konferansar og seminar. Eigentleg skulle eg berre skrive eit kort kapittel om den aldrande kroppen i doktoravhandlinga mi, men da eg var ferdig, hadde Edwin Mortens kravd halve plassen. Han fekk meg til å skrive om tarmar, tankar og tyggegummi, og i eit halvår arbeidde eg berre med spørsmål om hud og dårleg kroppslukt. For det er slikt ein må rekne med når ein arbeider seg djupt ned i bøkene til Stig Sæterbakken.
Eg veit at eg burde bruka denne plassen til å seie noko klokt og tungt litteraturvitskapleg om kor suverent skakande og bestialsk bra forfattarskapen er. Det får bli ein annan gong, for det eg vil seie, er at Sæterbakken skriv på ein slik måte at ein blir klar over at lungene er belgar, at hjartet har fleire kammer, at blodet pumpar rundt i kroppen, at sår blør før dei gror, at vondskap, sjalusi og rus er, og at ingen er åleine – uansett kva ein kan kome til å tru.
Under disputasen satt Sæterbakken og kona høgt oppe i auditoriet, slik at eg kunne sjå ut over salen. Eg turte ikkje sjå på han. Professorane fila, bora og grov, der dei skulle file, bore og grave. Så var det mat og talar, og da den underlege miksen av kollegaer, familie og venner byrja leite etter ei form dei kunne fortsette festen i, vart vi sitjande ved sida av kvarandre. Så greip han handa mi, og så satt vi slik. Lenge. Ingen av oss sa noko. Ingen av oss hadde behov for å seie noko.
I Incubusstår ein ung mann ved grava til kjærasten, og alt medan kista blir senka ned i jorda, kjenner han korleis han søkk ned i den våte grasmatta. Han merkjer korleis regnet trekkjer inn gjennom skinnet i skorne sine, og korleis han blir våt og kald på føtene. I Gjennom natten finst ei liknande scene. I Incubus, som eg meiner på mange måtar er ein nøkkel til forfattarskapen, spør Sæterbakken: «Hva er sorg? Hvordan kjennes den ut? Når merker man den? Har man opplevet den, bare at man ikke visste at det var det det var? Hvordan skille sorgen fra en sammentrekning i muskelvevet?» Yr melder kuldegrader. Mange kuldegrader. Kjære Stig. Kvil i fred. Eg vil gå til grava di på tynne sålar.
Nora Simonhjell
Nora Simonhjell har skrive Ph.D-avhandlinga Krøplingkroppar. Om litterær framstilling av merkte, aldrande og funksjonshemma kroppar i Lars Ramslies Biopsi og Stig Sæterbakkens Siamesisk, UiA 2009.
Ingen kommentarer